Grijs Verleden by Heijden Chris Van Der

Author:Heijden, Chris Van Der
Format: epub
Publisher: NDCVBK - Contact
Published: 2010-03-20T23:00:00+00:00

HOOFDSTUK 10

Kleine mensen, grote woorden

Mr. J.H. Penning was een van de acht- à negenhonderdduizend256 Nederlanders die behoorden tot de hogere middenklasse. Hij was een weldenkend man, had gestudeerd, was getrouwd en woonde in Laren in Het Gooi. Van daaruit reisde hij iedere dag per fiets en vervolgens per trein naar Amsterdam, waar hij directeur was van een verzekeringsbedrijf. De oorlog trof hem als een beklemmende droom. Een week lang ging hij niet naar kantoor en wachtte. Waarop? Hij wist het zelf niet. Op het herstel van de rust waarschijnlijk. Want rust was de basis van zijn leven. Rust kenmerkte zijn emoties, rust bepaalde zijn inkomen. ‘De meesten, bijna allen, onzer zijn in zaken,’ schreef hij in een boek dat kort na de bevrijding verscheen, Op dood spoor. ‘Zaken is het algemeene begrip waaronder al die broodwinningen van de tallooze zelfstandige burgers kunnen worden samengevat. De een is advocaat en de ander notaris, weer een ander is makelaar of assuradeur, tabakskoopman of textielagent. Zaken. De welstand van den een is grooter dan die van den ander. De bestaanszekerheid van den een wellicht hechter dan die van den ander. Maar niettemin zijn wij, met ons allen één klasse. Die der gezeten burgers … Het is een klasse zonder groote gevoelens, zonder heftige passie en zonder haat. Zij is klein van inzicht en ze overschat bijna steeds de waarde van hen die tot haar behooren.’ Het oordeel is hard maar oprecht. Het tekent Penning ten voeten uit en is een van de redenen die zijn werk tot een unieke bron maken.

Duitsland was Penning lief. Zoals het een gegoede Hollandse burger betaamde, had hij voor de oorlog heel wat reisjes door het land gemaakt. Daarvan had hij tal van prettige herinneringen aan vriendelijke mensen en romantische plekjes overgehouden, aan concerten en musea en aan een goed gedekte tafel met volle wijn. Politiek interesseerde Penning nauwelijks. Daar stond hij boven. Met zijn vrienden en medeburgers oefende hij een milde, licht hooghartige kritiek uit op het politiek bedrijf. De actualiteit volgde hij meer uit plicht dan uit passie. De wereld was goed en zou altijd zo blijven. ‘Op aarde valt voor hen niets meer te leren, / Zij zijn volkomen gaaf en afgerond, / Oud-liberaal, wantrouwend en gezond: /De dominee, de dokter, de notaris, /Voor wie de liefde zelfs zonder gevaar is,’ zoals Greshoff had gedicht.

Natuurlijk, er waren problemen en daarom was de reactie van de nationaal-socialisten ook wel begrijpelijk. Overdreven, maar begrijpelijk. De afschuwelijkheden die er over hen verteld werden, geloofde Penning niet. Hij veronderstelde dat de wereld was zoals hijzelf: beschaafd. Vandaar dat hij aanvankelijk zelfs wel enige sympathie voelde voor de NSB. ‘De nieuwe “beweging” scheen te beloven wat we behoefden. Zij … leek de politiek los te maken uit de sfeer van “politieke tinnegieterij”, waaronder onze vaders al minachtend plachten samen te vatten wie zich professioneel met de publieke zaak bezig hielden.’

Lang duurde deze sympathie van Penning niet. De NSB werd schreeuwerig. Ze was te plat. Haar aanhangers liepen in uniform en misdroegen zich op straat.

Download

Copyright Disclaimer:
This site does not store any files on its server. We only index and link to content provided by other sites. Please contact the content providers to delete copyright contents if any and email us, we'll remove relevant links or contents immediately.